भर्खरै: उत्तर कोरिया द्वारा आफ्नो परमाणु परिक्षण बन्द गर्ने घोषणा, अमेरिकी राष्ट्रपतीसँग वार्ताको पुर्वसन्ध्यामा कोरियाली शासक किमको कदमलाई रणनितीक रुपमा हेरिएकोछ। अमेरिका,बेलायत र फ्रान्सका संयुक्त फौजहरुद्वारा सिरियामा हवाई हमला, सिरियाले आफ्ना नागरिकहरु माथि रासयनिक हतियार प्रयोग गरेको आरोप। फ्लोरिडाको एक स्कुलमा पुर्व विद्यार्थीले अन्धाधुन्ध गोली चलाउदा १७ जनाको ज्यान गयो,आक्रमणकारी प्रहरीको नियन्त्रणमा,बन्दुक नियन्त्रणको आवाज पुन: चर्कियो,अमेरिकाभर प्रदर्शन। अमेरिकाले यल सल्भाडोरलाई १५ वर्ष देखी दिदै आएको टिपीयस सुविधा खारेज गर्‍यो, २०१९को अन्त्य सम्म दुई लाख साल्भाडोरियनले अमेरिका छाड्नु पर्ने। २०१८ को जनवरी २२ देखि अमेरिकाको यातायात सुरक्षा विभागले नौ राज्यले न्यूनतम संघीय सुरक्षा मापदण्ड पुरा नगरेको भन्दै उक्त राज्यका सवारीचालक अनुमति पत्रको भरमा हवाईयात्रा गर्न नपाउने निर्णय लिएको छ।

01 April, 2018

समयको कुरुप तस्बिर

समयको कुरुप तस्बिरअधिकांश मानिसको जीवन संघर्षमा नै रुमल्लिएर बित्ने गर्दछ । संघर्ष, त्यस्ता मानिसहरूका निम्ति जीवन जिउने सूत्र र कला पनि हो । र, त्यस्ता मानिसहरू संघर्षका अनेक तह र आयाम सँगालेर बाँचेका हुन्छन् र उनीहरूका हरेक पाइला–पाइलामा संघर्षका रेखाहरू चिन्हित हुन्छ ।
उपन्यासकार विश्वबन्धु कार्कीले आफ्नो प्रथम उपन्यास ‘मोना’मार्फत नेपाली समाजको अत्यन्तै कुरुप र असमान अनुहारलाई सार्वजनिक गर्ने ध्येय सँगालेको प्रतीत हुन्छ । उपन्यासमा उनले सामाजिक एवम् परिवेशगत विडम्बनालाई धेरै नै मिहिन र प्रभावकारी ढंगले चित्रित गरेका छन् । एउटा समाज र परिवारभित्रका व्यक्तिको जीवनकथा बुनिएको ‘मोना’मा विपन्न वर्गका कामकाजी महिलाको जीवन–संसार हामीसामु उपस्थित हुन्छ । उनले नेपाली समाजमा नारी वर्गले भोग्नुपरेका दु:ख, कष्ट, उत्पीडन, अपमान, अवसादजस्ता पक्षहरूलाई कलात्मक ढंगले पस्किएका छन् उपन्यासमा ।
उपन्यासकी मूलपात्र मोना एउटा गरिब परिवारमा जन्मिएकी दु:खका अनेक आयामहरूसित परिचित व्यक्ति हुन् । ग्रामीण भेगमा जन्मिएका उनले सानैदेखि पारिवारिक दायित्व बेहोर्न बाध्य हुनुपर्छ । ग्रामीण क्षेत्रका एउटा गरिब परिवारका नारीले के–कस्ता दु:खका शृंखलाहरू पार गर्नुपर्छ ? यो सर्वविदितै पक्ष हो । दु:खका पक्षहरू घना रहेकै अवस्थामा, किशोरकालीन दिनहरूमा टेक्दै गर्दा उनी र उनका समकालीन दलित युवा चन्द्रेबीच मायाका पोयोहरू बाटिन्छन् । उनीहरू एकैसाथ जिउने र मर्ने वाचासँगै सपनाका बान्कीहरू पनि बुन्छन् । तर, परिस्थिति भने उनीहरूले सोचेअनुरूप सरल र सुगम तरिकाले विकसित हुँदैन । अपवादलाई छोड्ने हो भने, सामाजिक कुरीति, विसंगति, जातीय भेदभाव र धार्मिक/सांस्कृतिक जटिलताहरूले बेरिएको नेपाली समाजमा एउटा दलित युवा र गैरदलित युवतीबीच विवाह हुने कुरा असम्भवप्राय: नै हुन्छ । त्यही कारण, मोनाको बिहे एउटा सम्पन्न परिवारको युवासित हुन्छ । तर, मोनाको बिहे जुन युवासित हुन्छ, ऊ एड्सद्वारा पीडित व्यक्ति हुन्छ । सहरमा बसोवास गर्ने क्रममा त्यहाँका वेश्यालयहरूमा धाउने चरित्र भएका मोनाको पतिले अन्तत: मोना र उनको पेटमा रहेको शिशुलाई समेत एड्स सारेर मृत्युको सिकार बन्न पुग्छ । पतिको मृत्युपछि मोनाको जीवन कहालीलाग्दो स्थितिबीच गुज्रिन्छ र अन्तत: उसले आफ्ना बाल्यकालदेखिकै साथी चन्द्रेसित नै निकटता बढाउँछे । तर, चन्द्रेसित निकट भए तापनि उनीहरूको गाउँमा बस्ने वातावरण भत्किन्छ । गाउँमा अनेक किसिमका दु:ख, अपमान झेल्नुपरेपछि सहर छिरेका ती तीनै पात्रको दु:खद् अन्त्य हुन्छ । बियोगान्त तरिकाले उपन्यास टुंगिन्छ ।
नेपाली समाजको वास्तविक स्थितिको उत्खनन् गर्ने क्रममा ‘मोना’ले धेरै प्रश्न पनि उठाएको छ । हुन पनि, नारीहरू एकै दृष्टिमा चरित्रहीन बन्न पुग्छन्, यही नै नेपाली समाजको कटु यथार्थ हो । एउटी नारीलाई हरेक किसिमले प्रयोग गरेर उसलाई चरित्रगत हिसाबले समाप्त पार्नका लागि हरसम्भव प्रयास गर्ने गरिन्छ । त्यसको ज्वलन्त दृष्टान्त मोनाजस्तै असंख्य पात्र हुन् । साथै, एउटा पतिको घनघोर भोगवादी प्रवृत्तिका कारण उसका पत्नी र सन्तानले समेत कसरी दु:ख भोग्नुपर्छ र दारुण मृत्युको सिकारसमेत बन्न पुग्नु पर्दछ भन्ने देखाउने क्रममा पनि उपन्यास अग्रसर छ ।
नारीप्रति हिंसा र संवेदनहीनताको विष कतिसम्म फैलिएको छ ? यो पक्ष देखाउन सक्षम उपन्यासमा पारिवारिक अपवादको सम्पूर्ण दोष एउटी नारीको टाउको खन्याएर नेपाली समाजले आफूलाई कतिसम्म क्रूर र अमानवीयताको गोरेटोमा पाइला बढाइरहेको छ भन्ने पनि प्रस्ट पारेको छ । र, उपन्यासमा नारीप्रति समाजको पूर्वाग्रहको खुलासासमेत गरिएको छ । नेपाली समाजको विद्रुप तस्बिर उतार्न अग्रसर ‘मोना’ निम्न वर्गीय नेपाली सामाजिक जीवनको ‘रफ ड्राफ्ट’ प्रतीत हुन्छ । तर, उपन्यासभित्रका पात्रहरू भने ‘फेयर’ जीवन बाँच्ने उत्कट अभिलाषा राख्छन् । तर समाज, समय र परिस्थितिले तिनीहरूलाई ‘रफ’ मा नै बाँच्न बाध्य तुल्याउँछ ।
‘मोना’ केवल स्थुल निर्वाह र सामाजिक स्थितिहरूको बयानमा मात्र बढी केन्द्रित छ । पात्रहरू परिस्थितिसित टक्कर लिन त्यति सक्षम र सबल छैनन् । तथापि, विश्वबन्धुको यो उपन्यासले एउटा के आशा निश्चित रूपमा जगाउँछ भने, भविष्यमा उनीबाट नेपाली साहित्यक्षेत्र र पाठकहरूले अझ धेरै उम्दा उपन्यास पाउनेछन् ।
उपन्यासकार : विश्वबन्धु कार्की
विधा : उपन्यास
प्रकाशक : अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज, वासिङ्टन डिसी, अमेरिका
पृष्ठ : २०८
मूल्य : २५०।–

साभार:🖋विवश  वस्ती ,ईबुधबार

04 February, 2018

सावधान:निशुल्क वाईफाई चलाउन पाएर मख्ख नपर्नुहोला

अहिले प्रविधिको प्रयोगले मानिसलाई यति सम्म नतमस्तक बनाईदिएको कि आफन्त साथीभाईको घर जादा समेत सन्चो विसन्चो भन्दा पहिला हामी वाईफाईको पासवर्ड सोध्न शुरु गर्छौँ। सबैलाई आफ्नो फोनको इन्टरनेट डाटा कम खर्च गर्न मनपर्छ,अझ नि:शुल्क वाईफाई प्रयोग गर्न पाउदा हामी खुशी महसुस गर्ने गर्छौं।अबदेखि भने निशुल्क वाईफाई चलाउने बानीलाई परिवर्तन गरि हाल्नु होला,किनकि असुरक्षित वाईफाईको प्रयोग तपाईंको लागि खतरा बन्न सक्ने विवरणहरु आइरहेकाछन्।  

अमेरिकामा ५७ प्रतिशत व्यक्तिको व्यक्तिगत विवरणको चोरी सार्वजनिक वाईफाईको प्रयोग गर्दा हुने गरेको तथ्य सार्वजनिक भएकोछ।जब तपाई घर बाहिर वाईफाई प्रयोग गर्दै हुनुहुन्छ,तपाइँको व्यक्तिगत विवरणमाथि वाईफाईको स्वामित्व भएको व्यक्तिले चाहेमा पहुँच पुर्याउन सक्छ भने उक्त व्यक्तिले तपाईंको विवरण गलत उद्देश्यका लागि प्रयोग गर्न पनि सक्दछ। 

तपाईंको सामाजिक संजाल जस्तै, बैंक वा क्रेडिट कार्ड विवरणहरू,फोटोहरू,महत्वपूर्ण जानकारीहरू गलत व्यक्तिको हातमा पर्नु तपाईंको लागि अवश्य खतरापूर्ण हुनेछ।अहिले हामी सबै बढ्दै गएको साइबर अपराध इन्टरनेट हैकिंग बारे जानकार छौ। त्यसैले तपाईंको घर जस्तै घरको वाईफाई पासवर्ड पनि सुरक्षित हुनु अति आवश्यक ,किनकि तपाईंको घरको वाईफाई गलत व्यक्तिको हातमा पर्नु भनेको तपाइँको व्यक्तिगत विवरणहरू माथि बाह्य व्यक्तिको पहुच पुग्नु जस्तै मानिन्छ। वाईफाईको प्रयोगलाई कसरी सुरक्षित बनाउन सकिन्छ ? त्यसको लागि यी सामान्य कुराहरूमा ध्यान पुर्याऔ:

सधैँ सुरक्षित विश्वसनीय वाईफाई प्रयोग गर्ने,
यदि तपाईलाई घर बाहिर हुदा वाईफाई चलाउनै पर्ने परिस्थिति आए पनि उक्त स्थानमा आफ्ना सामाजिक सञ्जाल, बैंक क्रेडिट कार्डको अनलाईनल खाता पहिला लगआउट गरेर मात्र चलाउने
घरको लागि सुरक्षित वाईफाईको पासवर्ड छनौट गर्ने, समय समयमा पासवर्ड परिवर्तन गरी राख्ने
अनलाईन खाताहरूको पासवर्ड पनि समय समयमा परिवर्तन गरि राख्ने
सधै तपाईको घरको  वाईफाई प्रयोग गर्ने उपकरणहरूको तथ्यांक जाँच गर्ने
असुरक्षित वाईफाईको प्रयोग गर्नु भन्दा आफ्नै फोनको डाटा प्रयोग गर्नु बुद्धिमानी हुनेछ

नयाँ वाईफाईको प्रयोग गर्नु पूर्व एक पटक सोच्नुहोस् आफूलाई सुरक्षित राख्नुहोस् अनि अरूलाई पनि कसरी सुरक्षित हुने सुझाव दिनुहोस्।